Podstawowym komponentem kompostu jest zróżnicowana materia organiczna. Mimo to w tej masie może brakować niektórych ważnych składników pokarmowych lub występują one w niewystarczającej ilości. Ponadto, jeśli kompost ma być przeznaczony pod konkretny gatunek rośliny ozdobnej, musi mieć ściśle określone parametry fizyczne i chemiczne. Do tego zadania potrzebne są podłożu specjalistyczne dodatki mineralne.
Niektóre z nich mają też sprecyzowane funkcje, tj. przyspieszenie mineralizacji resztek roślinnych, ograniczenie procesów gnilnych, podwyższenie lub obniżenie odczynu, czy poprawa struktury i przepuszczalności gleby.
Ta grupa domieszek do kompostów i klasycznych podłoży ogrodniczych nie powinna stanowić odrębnego wkładu. Jest równorzędnym i uzupełniającym ich dodatkiem, łącznie ze składnikami naturalnymi wymienionymi w cz. I artykułu nt. komponentów do produkcji i uszlachetniania podłoży.
Wermikulit ogrodniczy – to produkt mineralny pochodzenia naturalnego. Chemicznie to uwodnionym glinokrzemianem magnezu, o żółtobrązowej barwie. Nie zawiera szkodników i zarodników chorobotwórczych. Po technologicznej obróbce ma postać niewielkich granul i porowatą strukturę. Ostatnia cecha nadaje mu specyficzne właściwości przydatne w podłożach ogrodniczych. Są to:
Wermikulit może być wykorzystywany jako warstwa drenażowa i okrywowa przy wysiewie nasion. Przydatny jest również przy produkcji własnego podłoża, którego podstawowym komponentem jest np. włókno kokosowe (ziemia kokosowa), ogrodnicza ziemia uniwersalna lub torf. Produkt nie rozpuszcza się w wodzie, może być więc użyty także jako ściółka w akwariach lub terrariach. Jego szczególnym zastosowaniem jest warstwa okrywowa przechowywanych zimą cebul roślin ozdobnych.
Ziemia okrzemkowa (diatomit) – to naturalny minerał powszechnie stosowany w ogrodnictwie, rolnictwie i chowie zwierząt gospodarskich. Powstaje z mikroskopijnych skamieniałych okrzemek (jednokomórkowych glonów). Poprawia żyzność gleby, jej strukturę i retencję wody, dzięki czemu stymuluje pobieranie składników pokarmowych, a ostatecznie rozwój roślin.
Produkt przyspiesza też rozkład materii organicznej i aktywuje życie biologiczne w glebie. Ponadto, stosowanie ziemi okrzemkowej sprawia, że rośliny są bardziej odporne na stresy środowiskowe, tj. ekstremalne temperatury czy okresowe niedobory wody. Krzemionka wzmacnia również ściany komórkowe roślin, ograniczając żerowanie szkodników i infekcje grzybowe. Dzięki temu w parkach i ogrodach można ograniczyć stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, promując uprawę ekologiczną.
Perlit – to powszechnie stosowany , cenny komponent rozluźniający i drenujący podłoża. Szybciej się degraduje niż np. keramzyt, dlatego nadaje się bardziej do podłoży przeznaczonych do okresowych przesadzeń, niż trwałych nasadzeń. Podczas jego zakupu trzeba zwrócić uwagę na jednorodność granul, brak frakcji pylastej, czy ewentualną zawartość obcych minerałów.
Jego charakterystyczne i przydatne w ogrodnictwie cechy to:
Keramzyt – pumeks wulkaniczny – to lekkie, porowate, trwałe i nieregularne granulki, które uzyskuje się poprzez wypalanie gliny. Po przesortowaniu uzyskuje się towar o określonej średnicy, od ok. 0,5 do 2 cm. Stosuje się go w formie drenażu na dnie doniczki (frakcje drobniejsze) lub jako materiał dekoracyjny, czy ściółkowy umieszczany na powierzchni gleby. Większe granule przydatne są również w uprawach hydroponicznych.
Keramzyt jest produktem obojętnym chemicznie, nie jest rozpuszczalny, nie zmienia pH gleby i w niewielkim stopniu nasiąka wodą. Jest odporny na działanie szkodników oraz porażenie przez patogeny. Trwałość materiału sprawia, że z czasem nie traci swoich właściwości, może być więc użytkowany wielokrotnie.
Zeolit – to naturalny, wulkaniczny minerał, oferowany na rynku w postaci granul o średnicy od ok. 5 do ok. 10 mm, o dużym potencjale sorpcyjnym. Dzięki tej cesze zwiększa retencję wody w podłożu, a tym samym składników pokarmowych w glebie, np. w procesie fertygacji. Poprawia też odczyn gleby, dostosowując go do potrzeb wielu gatunków roślin. Bardzo cenną jego cechą jest też aktywacja życia biologicznego gleby.
Jest wykorzystywany jako dodatek do gleby, składnik mieszanek do podłoży i przy pielęgnacji trawnika oraz oczyszczania wody w oczkach wodnych. Poprawiając strukturę gleby i dostępność składników pokarmowych stymuluje rozwój roślin w ogrodzie. Duży potencjał sorpcyjny zeolitu jest szczególnie przydatny na stanowiskach lekkich – szybko tracących wodę i składniki pokarmowe, wypłukiwanych do głębszych warstw gleby.
Nawozy wapnujące – zalicza się do nich zarówno nawozy wapienne, magnezowe, jak i ich mieszaniny. Neutralizują zakwaszone gleby, poprawiają strukturę gleb i dostępność składników odżywczych. Dotyczy to wszystkich makroskładników oraz większość mikroelementów. Wyjątkiem jest tu mangan, który przy pH powyżej 5,5 drastycznie zmniejsza swoją dostępność dla roślin.
Piasek ogrodniczy – to produkt prażony w celu pozbycia się szkodliwych dodatków w postaci zarodników chorobotwórczych, jaj owadów czy niepożądanych komponentów organicznych. Nie ma cech nawozu. Dodany do kompostu czy gleby polepsza ich właściwości fizyczne i chemiczne, zwiększa przepuszczalność gleb ciężkich, eliminując tworzeniu się zastoisk wody na kwaterach uprawnych i trawnikach. Większa dostępność wody i powietrza do korzeni stymuluje rozwój i zdrowotność roślin.
Gruby żwir – pełni wyłącznie rolę poprawiającą drenaż podłoża, gdyż nie zawiera/dostarcza składników pokarmowych. Wiele asortymentów tego towaru pełni też rolę dekoracyjną rabat i alej spacerowych.
Mączka bazaltowa – jest produktem naturalnym, powstałym przez zmielenie skały bazaltowej. Może być użytkowana jako nawóz pod rośliny ozdobne, poprawia też efekt piaskowania trawników w zwalczaniu presji mchu. To także produkt ekologiczny ograniczający naloty mszyc, obecność ślimaków w ogrodzie i presje sprawców wielu chorób roślin. Jako dodatek kompostu poprawia natomiast jego właściwości i przyspiesza mineralizację materii organicznej.
Hydrożele – to wielocząsteczkowe, wolno rozpuszczające się polimery, oferowane na rynku w formie proszku lub granul. Charakteryzują się zdolnością zatrzymywania wody w glebie i poprawiają jej strukturę. Zmniejszyć częstość podlewania i ograniczają skutki suszy. Mogą być np. dodatkiem gleb lekkich przy zakładaniu trawnika, czy podczas sadzenia i przesadzania roślin.
Gleba lokalna – to dość szczególny, a jednocześnie niezbędny komponent mineralny. Dostarcza bowiem podłożu miejscowe szczepy bakterii i grzybów glebowych. Ich agrotechniczna rola to m.in. aktywacja rozkładu materii organicznej oraz poprawa przyswajalność składników pokarmowych, zarówno makro-, jak i mikroelementów.
