Fenologicznie weszliśmy w porę jesieni. Wyznacza ją u nas żółknięcie liści kasztanowca zwyczajnego oraz żółknięcie i opadanie liści lipy drobnolistnej i brzozy brodawkowatej. W praktyce jest to czas późnych prac pielęgnacyjnych i porządkowych w ogrodach i parkach. Pozyskuje się wówczas dużo różnorodnej materii organicznej. Jeśli nie jest ona porażona patogenami, a chwasty nie mają wykształconych nasion, warto wykorzystać ją do wyprodukowania kompostu.
W celu przyspieszenia i zaktywowania mineralizacji większych czy twardszych resztek roślinnych można rozdrobnić je, przejeżdżając kosiarką trawnikową lub przepuścić przez rozdrabniacz gałęzi. Kompostowanie wymaga też okresowego napowietrzenia i rozluźnienia złożonej masy. Powinno się również utrzymywać jej dość wysoką wilgotność. Grzyby saprofityczne do optymalnego funkcjonowania/rozkłady biomasy potrzebują bowiem tlenu, wody oraz umiarkowanej temperatury – powyżej 5°C.
Aby jednak uzyskać podłoże o określonych parametrach fizycznych i biologicznych, zaleca się dodać specjalistyczne komponenty, tj. bio preparaty, nawóz azotowy, czy wapienny. Ich rolą jest ukierunkowana mineralizacja i humifikacja masy organicznej.
Ponieważ dodatków tych jest dość dużo, artykuł został podzielony na dwie części. W pierwszej przedstawiamy komponenty organiczne, a w drugiej – już niebawem – zaprezentowane zostaną składniki mineralne.
Do uzyskania uniwersalnego kompostu ogrodniczego wystarczy zebrana w kompostowniku materia organiczna i jej okresowe przerabianie. Masę tę tworzą zwykle:
Dla bardziej zaawansowanej technologii w ogrodzie szczególnie cenne są podłoża o ukierunkowanych parametrach i dedykowane pod konkretne rośliny czy ich fazy rozwojowe. W tym celu zaleca się korzystać z szerszej palety komponentów, zarówno mineralnych, jak i organicznych. Warto zatem poznać ich walory użytkowe.
Ogrodowi profesjonaliści wiedzą, że użycie do siewów, przesadzeń czy trwałych nasadzeń właściwych podłoży to podstawa sukcesu w dalszej hodowli i uprawie roślin ozdobnych. Błąd na tym etapie agrotechniki ma duże negatywne konsekwencje, często trudne do zniwelowania. Aby zatem z kompostowanej masy roślinnej uzyskać odpowiednie podłoże ogrodnicze, zaleca się korzystać z różnych komponentów organicznych.
Ziemia kokosowa – to naturalny produkt uzyskany z rozdrobnionej środkowej części łupin orzecha kokosowego. Charakteryzuje się małą masą, dużą przepuszczalnością i bardzo luźną strukturą. Dzięki temu dobrze napowietrza korzenie, nie zbryla się podczas podlewania i utrzymuje optymalne proporcje między frakcją stałą, powietrzną i wodną podłoża.
Jej odczyn mieści się zwykle w przedziale 5,5–6,5. Ważny jej walor użytkowy to brak patogenów i szkodników. Jest jednak niemal pozbawiona składników odżywczych, co należy uwzględnić w strategii korzystania z tego komponentu w dalszej uprawie. Wysoka przepuszczalność wody i roztworu glebowego wymaga również wzmożonej kontroli wilgotności stanowiska.
Przesiany kompost – to dość jednolity, pozbawiony grubszych resztek i zanieczyszczeń nawóz organiczny. Nadaje się do wzbogacania przygotowywanego podłoża, czy zasilania rabat i kwater ogrodniczych. Można nim również poprawić żyzność stanowiska pod zakładany trawnik lub, wysiewając go pogłównie, zasilić wiosną rosnącą mieszankę traw.
Przesiany na specjalnych sitach kompost ma lepszą strukturę niż towar pozyskany bezpośrednio z kompostownika. Drobniejsze frakcje sprawiają ponadto, że składniki pokarmowe nawozu są łatwiej i szybciej dostępne dla roślin. Produkt ten wykorzystuje się zwłaszcza do siewu nasion i pikowania roślin, gdzie ewentualne grudki gleby mogą utrudnić wzrost i rozwój młodych roślin.
Torf ogrodniczy – to podstawowy komponent większości podłoży ogrodniczych. Pozyskiwany z torfowisk wysokich ma brązowy kolor, jego włókna są słabo rozłożone, a odczyn jest bardzo kwaśny, wynosi 2,8–5. Przydatny jest więc jako komponent podłoża dla roślin kwasolubnych, tj. iglaki, borówka amerykańska, azalie czy wrzosy. Charakteryzuje się niższą zawartością N,P,K, a wyższą materii organicznej, niż torf niski.
Torf niski ma natomiast kolor zbliżony do czarnego i dość dobrze rozłożone części roślinne, dzięki czemu charakteryzuje się wyższą zawartością składników pokarmowych. Ma też wyższe pH – od 5 do 7,5; co może być też efektem dodatku nawozów wapniowych, np. kredy. Oba produkty to cenne komponenty podłoży ogrodniczych, lecz nie powinno się do nich bezpośrednio wysiewać nasion czy wysadzać rozsad.
Ziemia liściowa (kompost z liści) – za rozkład liści w kompoście odpowiadają głównie mikroskopijne grzyby saprofityczne oraz niektóre grzyby wyższe (kapeluszowe). W tym procesie mniejszy jest natomiast udział promieniowców – bakterii nitkowatych. Grzyby działają skuteczniej w niższych temperaturach i rozkładają twardsze składniki liści, tj. celuloza i lignina.
Ziemia liściowa ma odczyn zbliżony do obojętnego, luźną strukturę i dobrze zatrzymuje wodę. Zawiera dość dużo C, lecz mało N, P, K. Poprawia strukturę gleb zwięzłych. Nadaje się też do ściółkowania i jest wykorzystywana jako składnik podłoża do wysiewu nasion.
Obornik granulowany – to jeden z ważniejszych dodatków podłoży ogrodniczych. Może pochodzić od różnych zwierząt gospodarskich lub być produktem ich mieszaniny. Dzięki suchym, niewielkim granulom jest wygodny w stosowaniu. Podnosi zawartość składników pokarmowych kompostu, które są stopniowo uwalnianie do gleby. Obecna materia organiczna poprawia natomiast parametry fizyczne produkowanego podłoża.
Produkt poddany jest specjalistycznej obróbce technologicznej, redukującej jego charakterystyczny zapach oraz pozbawiającej go nasion chwastów, jaj i larw owadów oraz chorobotwórczych patogenów. Nie zawiera ponadto sztucznych chemikaliów, dzięki czemu jest bezpieczny dla roślin i gleby. Polecany jest dla wielu gatunków roślin ogrodowych.
