Współczesne odmiany traw gazonowych to uszlachetnione w hodowli formy roślin, które kosztem walorów estetycznych czy użytkowych mają obniżoną zdolność do konkurencji w środowisku z gatunkami występującymi tu naturalnie.
Są to np. chwasty czy mech, które w wieloletniej naturalnej selekcji wykształciły silne mechanizmy obronne i adaptacyjne. Jeśli dołoży się do tego trudne sezonowe warunki pogodowe i oddziaływanie innych czynników siedliska – niedobór składników pokarmowych lub presję patogenów i szkodników – utrzymanie efektownego trawnika jest dla ogrodników dużym wyzwaniem.
Aby pielęgnacja trawnika przebiegała właściwie i ograniczała ekspansję w runi niepożądanych roślin, trzeba znać wymogi siedliskowe traw gazonowych.
Poszczególne gatunki, a zwłaszcza odmiany, różnią się szczegółowymi kryteriami, na które trzeba zwróci uwagę przy zakupie konkretnej mieszanki. Informacje te można uzyskać od hodowcy czy dystrybutora i uwzględnić w cyklicznych zabiegach pielęgnacyjnych trawnika.
Większość gatunków traw gazonowych ma też ogólne wymogi siedliskowe, do których należą:
Niekorzystnymi czynnikami środowiska dla traw gazonowych, które obniżają zdolność ich konkurencji z mchem czy innymi chwastami są:
Mech jest rośliną o bardzo niskich wymaganiach siedliskowych i z łatwością zasiedla różne stanowiska. Nie są to tylko trawniki, ale także bardzo skrajne środowiska, tj.:
Z zestawienia wynika, że mech radzi sobie tam, gdzie inne rośliny miałyby trudności z przetrwaniem.
Lubi stanowiska zacienione, wilgotne i toleruje chłodne, w których długo lub trwale utrzymuje się wilgoć, nawet w niewielkiej ilości.
Lider Biznesu Ogród. Nowa odsłona zacnego tytułu ogrodniczego
Do innych kryteriów korzystnych dla rozwoju mchu, a niesprzyjających wegetacji traw należą:
Podstawowym, corocznym – wiosennym lub jesiennym – zabiegiem pielęgnacyjnym i ograniczającym rozwój mchu na trawnikach jest wertykulacja.
Polega ona na płytkim nacinaniu na krzyż darni wertykulatorem (dwukrotny kierunek pracy) – specjalnymi grabiami o łukowatych, pionowych ostrzach zamiast zębów zbierających lub sprzętem mechanicznym, np. mini talerzówką.
Prace te mają za zadanie usunięcie wymrożonych i zaschniętych po zimie części traw, wcześniej ruszających z wegetacją chwastów oraz pojawiającego się sporadycznie mchu. Dzięki dotarciu do runi większej ilości światła i składników pokarmowych z podanego nawozu startowego, trawy uzyskują impuls do wzrostu i krzewienia.
W szczególnych przypadkach, raczej na ograniczonej powierzchni, można do tego zadania wykorzystać widły amerykańskie. W miejscach o szczególnie zagęszczonej glebie, wciska się je pionowo w trawnik, na głębokość i w rozstawie ok. 15 cm i lekko wychyla trzonek w przód i do tyłu.
W sezonie wegetacyjnym zabiegiem ograniczającym presję mchu na trawniku jest wyższe koszenie, tj. na wys. co najmniej 3 cm.
Zachowuje ono węzeł krzewienia i przyspiesza odrost runi. Minimalizuje natomiast wykorzystanie wody i składników pokarmowych na regenerację uszkodzonych roślin.
Ekspansję mchu na trawniku ogranicza także mniejsza częstość koszenia. Pozwala to runi na silniejszy rozwój i wzrost oraz zapobiega wypadaniu traw z obsady.
Ponieważ mech lubi kwaśne podłoże, jednym z produktów ograniczających jego rozwój są nawozy wapnujące, zawierające Ca i/lub Mg stosowane solo lub jako komponent nawozów wieloskładnikowych.
Do tej grupy należy też popularny nawóz rolniczy – siarczan magnezu (MgSO4). Pierwszy składnik ma działanie odkwaszające, a siarka stymuluje aktywność azotu w roślinie.
Pierwiastkiem wyniszczającym mech na trawniku jest też żelazo. Jest ono dostępne m.in. w dolistnych nawozach mikroelementowych. Warto jednak zaopatrzyć się w produkt zawierający ten składnik w postaci schelatowanej.
Chociaż droższa, działa szybciej i skuteczniej, niż jako sól chemiczna – siarczan żelaza.
Nawozy trawnikowe zawierające Fe są także oferowane w formie granulatów wieloskładnikowych, np. NPK + CaMgS + Fe, przeznaczonych do stosowana pogłównego.
Analizując problem mchu na trawniku trzeba mieć na uwadze, że gdy się pojawi, trudno jest go wyeliminować. Jeśli zdominuje ruń mimo starań jego zwalczenia, racjonalną decyzją jest założenie nowego trawnika.
