Jednym ze standardowych motywów pracy w ogrodzie jest dbałość o środowisko. Cel ten można realizować np. poprzez prowadzenie uprawy ekologicznej, w tym stosowanie naturalnych środków produkcji. Są nimi m.in. naturalne nawozy organiczne uzyskane z kompostowania zebranej odpadowej materii organicznej po jesiennych pracach pielęgnacyjnych i porządkowych w ogrodzie i jego obejściu.
Prace te dostarczają zwykle dość dużych ilości naturalnego surowca, który trzeba zmagazynować w specjalnych pojemnikach – kompostownikach. Mają one zróżnicowaną pojemność, zwykle od ok. 100 do 2–3 tys. l, zależnie od wielkości ogrodu. Mogą być wykonane z metalu ze specjalną powłoką ochronną, betonu, tworzywa sztucznego, czy drewna.
Ostatni materiał umożliwia samodzielne wykonanie prostej wersji skrzyni np. z odpadowych desek czy paneli drewnianych. Należy jednak mieć na uwadze, że kompostownik ten wymaga pierwotnego i okresowego konserwowania i ma jednak krótszą żywotność niż pozostałe warianty pojemników.
Jedną z podstawowych zasad budowy kompostownika, niezależnie od użytego materiału, jest ażurowa konstrukcja. Zapewnia ona swobodną wymianę powietrza oraz zachowuje odpowiednią wilgotność podczas procesu mineralizacji i humifikacji materii organicznej.
Luźna zabudowa pozwala też utrzymać wyższą temperaturę złożonej masy – energię wyzwalaną przez aktywność biologiczną drobnoustroje – która sprzyja szybszej mineralizacji resztek roślinnych. Uzyskany w ten sposób nawóz pozwala ograniczyć stosowanie w ogrodzie ich mineralnych odpowiedników.
Jego wielkość powinna być dostosowana do przewidywanej objętości zbieranych odpadów. Mniejsze pojemniki łatwiej też ukryć lub wkomponować w krajobraz, aby nie zakłócały efektu wizualnego ogrodu. Zadanie to ułatwia też estetyczne wykonanie i maskujący kolor kompostowników oferowanych na rynku. Może on być np. beżowy, bursztynowy, grafitowy, zielony lub brązowy.
Ważnym elementem konstrukcyjnym każdego kompostownika powinno być też dolne okno rewizyjne. Po jego uchyleniu można systematycznie korzystać ze znajdującego się na tym poziomie nawozy – najbardziej przetworzonej materii organicznej.
To dość trwałe, lekkie konstrukcje wykonane z grubszego tworzywa sztucznego i proste w montażu. Mają zwykle pojemność od ok. 200 do ok. 1000 l i ważą odpowiednio od ok. 7 do ok. 15 kg. Boki podstawy mają wymiar 80–100 cm, a wysokość, w zależności od modelu wynosi od 80 do 120 cm. Większe kompostowniki mogą mieć budowę modułową, co pozwala na dostosowanie ich objętości do ilości zebranych odpadów.
Pojemniki te mogą mieć kształt czworokąta, wielokąta lub owalny. Duża ilość szczelin wentylacyjnych w ściankach zapewnia swobodny dostęp powietrza w całej przestrzeni kompostownika. Dzięki temu rozwiązaniu uzyskuje się szybciej i bardziej przetworzony nawóz organiczny.
Kompostowniki plastikowe mają duży otwór wsypowy, pozwalający na łatwe i szybkie zasyp. Górna pokrywa może być jedno- lub dwuklapowa, z blokowaną zasuwą, co chroni kompostownik przed ingerencją zwierząt. Dolna część zbiornika jest wyposażona w jedną lub dwie zasuwy, służące do łatwiejszego wybierania z dowolnej strony przerobionej materii organicznej.
Konstrukcje tych wersji kompostowników wykonane są zwykle z grubszego, dobrej jakości tworzywa sztucznego, dzięki czemu są odporne na różne warunki atmosferyczne, tj. duże wahania temperatur, promieniowanie UV, deszcz, grad, czy śnieg. Trwały materiał umożliwia również na wieloletnie użytkowanie pojemnika.
Mają podobne właściwości użytkowe i zastosowanie jaki kompostowniki wykonane z tworzywa sztucznego. Są również ekologiczne, estetyczne i wielosezonowe. Mogą być wykonane ze stalowej blachy, lameli, metalowej siatki lub kratki.
Materiał ten jest zwykle ocynkowany i pokryty dodatkowo farbą chroniącą produkt przed korozją i działaniem pogodowych czynników środowiska. Kompostowniki te oferowane są w pojemnościach od ok. 100 do ponad 2000 l i ważą od ok. 15 do ok. 50 kg.
Poszczególne elementy konstrukcyjne, tj. ścianki, panele, słupki są łatwe w samodzielnym montażu dzięki wkrętom samogwintującym lub zestawie śrub mocujących. Po poprawnym zmontowaniu kompostownik jest bardzo stabilny. Estetyczny wygląd i różne kolory sprawiają, że wkomponuje się w wyglądu ogrodu.
Urządzenia te są zwykle bez dna, a bezpośredni kontakt materii organicznej z glebą i jej mikroorganizmami usprawnia odprowadzanie nadmiaru wody i przyspiesza proces kompostowania.
W niektórych modela można też powiększyć ich objętość przez montaż dodatkowych elementów konstrukcyjnych. Z kolei łatwy demontaż dolnych lameli lub fragmentu ścianek, bez utraty stabilności kompostownika, usprawnia pozyskanie wcześniej przetworzonego kompostu.
Na rynku dostępne są też kompostowniki wykonane z płyt HPL o grubości ok. 10 mm. Ten materiał to laminat wysokociśnieniowy, termoutwardzalny. Składa się z kilku warstw papieru celulozowego impregnowanego żywicą fenolową oraz papieru dekoracyjnego impregnowanego żywicą melaminową, pokryte dodatkowo warstwą ochronną odporną na warunki atmosferyczne.
Kompostowniki te konstrukcyjne są zbliżone do rozwiązań z tworzywa sztucznego lub zbiorników metalowych i również dobrze spełniają swoją rolę mineralizacji materii organicznej. To także urządzenia do szybkiego, łatwego i samodzielnego montażu i demontażu.
Na runku oferowane są również konstrukcje betonowe. Po wkopaniu w ziemię specjalnych słupków, w ich wpusty wsuwa się kolejne płyty konstrukcyjne. Rozwiązania te umożliwiają również montaż kolejnych nadstawek, dostosowując objętość zbiornika do pozyskanej ilości materii organicznej.
Jedna ze ścian tej konstrukcji ma możliwość wysuwania w bok dolnej, pojedynczej płyty, w celu swobodnego wybierania nawozowego kompostu.
W tych rozwiązaniach większy ciężar i dłuższy czas montażu sprawiają, że są rzadziej spotykane w ogrodach przydomowych. Jednak udoskonalona technologia produkcji i potrzeby rynku dostarczają również tego typu konstrukcje.
