Postępujące zmiany klimatu wymuszają na nas architektach krajobrazu i ogrodnikach większą ostrożność w doborze gatunków drzew i krzewów do ogrodów, parków i przestrzeni publicznych.
Niestety, w tradycyjnych parkach, ogrodach i krajobrazie miejskim wiele popularnych gatunków zaczyna sobie radzić coraz gorzej, np. świerk pospolity czy brzoza brodawkowata, które cierpią z powodu susz i chorób.
Rozwiązaniem jest świadomy dobór drzew i krzewów bardziej odpornych na ekstremalne warunki pogodowe. To one będą podstawą zieleni miejskiej i przydomowej w nadchodzących latach.
Dęby od wieków uważane są za symbole siły i długowieczności. Ich głęboki system korzeniowy pozwala im korzystać z wody zgromadzonej w głębszych warstwach gleby, co czyni je wyjątkowo odpornymi na suszę.
Charakterystyka: Dęby to jedne z najbardziej długowiecznych i odpornych drzew w Europie.
W warunkach suszy sprawdzają się zwłaszcza gatunki o głębokim systemie korzeniowym, takie jak dąb szypułkowy (Quercus robur) czy dąb bezszypułkowy (Quercus petraea) i odmiany ‘Monument’, ‘Fastigiata’, ‘Fastigiate Koster’.
Preferują gleby głębokie, przepuszczalne, choć dobrze radzą sobie także na słabszych stanowiskach. Znacząca odporność na wysokie temperatury i okresowe susze.
Dąb burgundzki (Quercus cerris) dodatkowo wyróżnia się tolerancją na zanieczyszczenia miejskie.
Jest to drzewo niewielkich rozmiarów, które świetnie znosi warunki miejskie i ubogie gleby. Jest odporny na suszę, a jego liście rzadziej ulegają poparzeniom słonecznym niż u innych klonów.
Pośród odmian godne polecenia są ‘Elsrijk’, ‘Postelense’, ‘Red Shine’.
Charakterystyka: Gatunek o dużej odporności na suszę i warunki miejskie. Często stosowany jako drzewo alejowe.
Najlepiej rośnie na glebach żyznych, wapiennych, ale znosi także słabsze i bardziej suche stanowiska. Odporny na przycinanie, dobrze regeneruje koronę.
Znany też jako jarzębina to jeden z najbardziej wszechstronnych rodzimych gatunków. Jest odporny zarówno na suszę, jak i mrozy, a przy tym nie ma wygórowanych wymagań glebowych.
Ciekawa jest odmiana kolumnowa ‘Fastigiata’ oraz ‘Pendula’ o parasolowatej koronie.
Charakterystyka: Popularny w Polsce rodzimy gatunek drzewa o wysokiej tolerancji na różne warunki glebowe i klimatyczne. Znosi gleby ubogie, piaszczyste i kwaśne.
Wykazuje dużą odporność na suszę i mrozy. Cenny w krajobrazie miejskim i wiejskim.
Lipy od dawna sadzono przy drogach i w parkach. Lipa szerokolistna okazuje się bardziej wytrzymała na suszę i zmiany temperatury niż lipa drobnolistna.
‘Fastigiata’ ma wąską, bardziej kompaktową koronę; ‘Zelzate’ cechuje się piramidalnym, zwartym pokrojem.
Charakterystyka: Tradycyjnie sadzona w parkach i przy drogach. Bardziej odporna na suszę niż lipa drobnolistna (Tilia cordata).
Najlepiej czuje się na glebach gliniastych, umiarkowanie wilgotnych. Odporna na krótkotrwałe niedobory wody i wysokie temperatury.
Jest cennym drzewem, które niestety cierpi na choroby grzybowe. Warto jednak zwracać uwagę na odporne odmiany i inne gatunki jesionów.
To Fraxinus angustifolia, jesion pensylwański ‘Aucubifolia’ o barwnych liściach z żółtymi plamami, ‘Crispa’ o mocno zagęszczonych pędach czy kultywar j. wyniosłego ‘Pendula’ o zwisającej koronie, które lepiej radzą sobie z ociepleniem klimatu.
Charakterystyka:Jesiony dobrze znoszą zmiany klimatu, o ile nie są porażane przez choroby (np. jesionowe zamieranie pędów).
Szczególnie odporne odmiany i gatunki pochodzące z cieplejszych regionów (np. Fraxinus angustifolia) mają potencjał adaptacyjny. Preferują gleby żyzne, ale znoszą okresową suszę.
Warto stawiać na selekcjonowane odmiany hodowlane.
Brzozy są symbolem polskiego krajobrazu, jednak brzoza brodawkowata źle znosi suszę.
W zamian warto sadzić brzozę pożyteczną wyróżniającą się piękną, białą korą i większą tolerancją na niedobór wody.
Charakterystyka: Wyróżnia się efektowną, białą korą i lepszą tolerancją na suszę niż brzoza brodawkowata (Betula pendula). Rośnie dobrze na glebach średnich, przepuszczalnych. Wymaga stanowisk słonecznych.
Cechuje się odpornością na zmienne warunki wilgotnościowe. Najpopularniejszą odmianą jest ‘Doorenbos’ o śnieżnobiałej korze i eleganckim pokroju.
Gatunek ten jest niezwykle odporny na suszę, wiatr i zanieczyszczenia powietrza, dlatego świetnie sprawdza się w miastach i na terenach zdegradowanych.
Dobre odmiany to:
Charakterystyka: Gatunek iglasty szczególnie odporny na suszę, zanieczyszczenia powietrza i wiatr. Często stosowany w nasadzeniach rekultywacyjnych.
Preferuje gleby suche, piaszczyste i wapienne.
Bardzo odporna na wysokie temperatury i małą ilość opadów.
Świerk pospolity coraz częściej zamiera w Polsce z powodu suszy i chorób. Zastąpić go może świerk serbski znacznie bardziej odporny na ocieplenie klimatu.
Dostępnych jest kilka odmian:
Charakterystyka:Alternatywa dla tradycyjnego świerka pospolitego (Picea abies), który źle znosi ocieplający się klimat.
Świerk serbski ma wysoką tolerancję na suszę i zanieczyszczenia. Rośnie dobrze na glebach żyznych i umiarkowanie wilgotnych, ale radzi sobie także w mniej korzystnych warunkach.
Cenny jako drzewo ozdobne.
To niewysokie drzewo lub krzew o charakterystycznych srebrzystych liściach wyjątkowo dobrze znosi suszę i zasolenie, co czyni go idealnym do nasadzeń w trudnych warunkach.
Charakterystyka: Krzew lub małe drzewo o wysokiej odporności na suszę i zasolenie gleby. Ma srebrzyste liście, co nadaje mu ozdobny charakter. Toleruje gleby piaszczyste i ubogie.
W pełnym słońcu rośnie najlepiej. Doskonały do nasadzeń w trudnych warunkach.
To drzewo o ażurowej koronie dorasta u nas przeciętnie do 10-12 m wysokości. Jest łudząco podobna do robinii akacjowej, jednak w przeciwieństwie do niej nie wytwarza odrostów korzeniowych, przez co nie ma potencjału inwazyjnego.
Charakterystyka: Ma bardzo niskie wymagania glebowe, dość szybko rośnie, odporna na suszę, zasolenie, mróz i warunki miejskie.
Pierwotny gatunek wytwarza długie, ostre ciernie, dlatego bezpieczniej jest wybierać formę ‘Inermis’ pozbawioną ich.
‘Rubylace’ wyróżnia się brązowoczerwonymi liśćmi, ‘Sunburst’ ma liście złocistożółte.
Ten krzew dorastający do 4-6 m wysokości łączy walory ozdobne i użytkowe. Wczesną wiosną obsypuje się żółtymi kwiatami, a latem daje zdrowe owoce. Jest przy tym bardzo odporny na zmienne warunki.
Charakterystyka: Krzew lub niewielkie drzewko o dekoracyjnych, żółtych kwiatach i jadalnych owocach. Wyjątkowo odporny na suszę i mróz.
Ma niewielkie wymagania glebowe, preferuje stanowiska nasłonecznione. Doskonale sprawdza się w ogrodach przydomowych.
Charakterystyka: Krzew żywopłotowy dobrze znoszący suszę, zanieczyszczenia powietrza i niską jakość gleby.
Preferuje gleby umiarkowane, ale rośnie również na suchych i jałowych. Bardzo dobrze znosi cięcie.
Charakterystyka: Popularny krzew ozdobny występujący w wielu odmianach kolorystycznych. Odporny na suszę i niskie temperatury.
Niewielkie wymagania glebowe, najlepiej rośnie w pełnym słońcu. Sprawdza się w nasadzeniach miejskich.
Charakterystyka: Rodzimy gatunek drzewa lub krzewu o wysokiej odporności na trudne warunki glebowe i klimatyczne.
Toleruje gleby ubogie i suche.
Odporny na silne cięcia i zanieczyszczenia powietrza. Idealny do formowania żywopłotów.
Charakterystyka: Krzew o srebrzystych liściach i jadalnych, pomarańczowych owocach bogatych w witaminę C.
Doskonale znosi gleby piaszczyste, suche i zasolone.
Niezwykle odporny na suszę i mrozy.
Charakterystyka: Krzew o pachnących kwiatach, dostępny w dużej liczbie odmian, odporny na suszę i zmienne warunki pogodowe. Preferuje stanowiska słoneczne i gleby wapienne, ale rośnie też na słabszych glebach.
Łatwy w pielęgnacji.
W zieleni miejskiej bardzo dobrze się sprawdza lilak Meyera (Syringa meyeri) ‘Palibin’ osiągający do 150 cm wysokości, kwitnie długo i obficie, często powtarza kwitnienie, niezwykle odporny, o niskich wymaganiach.
