W zależności od cech odziedziczonych po rodzicach, drzewka rajskich jabłoni różnią się pokrojem, barwą kwiatów i liści, wielkością i kolorem owoców, ich trwałością oraz odpornością na choroby.
Oprócz walorów ozdobnych miniaturowe jabłuszka znajdują szereg mniej lub bardziej niebanalnych zastosowań: w kuchni, salonie czy nawet w ślubnym bukiecie.
Rajskie jabłonie rosną wolno. W zależności od zastosowanej podkładki przeważnie osiągają od 3 do 6 metrów wysokości.
Kwitnienie jabłoni rozpoczyna się w maju i trwa około 10 dni. Kwiaty odmian pełnych utrzymują się na drzewach nieco dłużej.
Obfitość kwitnienia tej grupy roślin jest cechą stałą i tylko wyjątkowo srogie zimy lub późne przymrozki mogą ją ograniczyć. Kwiaty występują w kolorze białym, różowym lub czerwonym.
Wraz z opadaniem płatków ukazują się liście, wcześniej ukryte wśród kwiatów. Ich barwa oraz odporność na choroby ma podstawowe znaczenie w doborze odmian, bowiem aż do jesieni, czyli do momentu dojrzewania czerwonych lub żółtych owoców, to właśnie one będą zdobiły drzewka.
Niestety liście jabłoni, szczególnie w sezonach o ciepłym i wilgotnym przebiegu pogody, mogą być porażone przez grzyb Venturia inequalis wywołujący chorobę zwaną parchem jabłoni.
Choroba objawia się tworzeniem oliwkowych plam na liściach, które później brązowieją i prowadzą do przedwczesnego ich opadania.
Dlatego kupując w szkółce drzewka rajskich jabłoni, zawsze warto zapytać, czy wybrana przez nas odmiana jest odporna na parcha.
Kosiarki Honda: silne, bo spalinowe, ale przyjazne dla środowiska
Najstarsze z do dziś uprawianych odmian mają już grubo ponad sto lat. Szacownym staruszkiem w tej grupie jest z pewnością ‘John Downie’.
Ta cenna, odporna na mrozy i parcha angielska odmiana została bowiem wyhodowana w 1875 roku, ale ciągle jest uznawana za jedną z najlepszych.
Drzewka charakteryzują się szybkim wzrostem, osiągają od 4 do 6 m wysokości oraz 3-4 m szerokości, owalnym pokrojem, białymi, pojedynczymi kwiatami (w pąku zaróżowione), ciemnozielonymi, błyszczącymi liśćmi oraz dużymi (2,5-3 cm długości) elipsoidalnymi owocami.
Ciemnopomarańczowe jabłuszka z czerwonym rumieńcem długo pozostają na drzewach.
W porównaniu do ‘John Downie’ polska odmiana ‘Ola’ to ciągle jeszcze podlotek, mimo że w tym roku skończyła już 40 lat.
Jabłoń ‘Ola’ została wyhodowana w podwarszawskiej Dąbrówce przez Jana Grąbczewskiego. Drzewka o ażurowej, kulisto-spłaszczonej koronie dorastają do 5 m wysokości, zawiązują pojedyncze, różowe kwiaty i mają czerwonawe, zieleniejące z początkiem lata, liście.
Purpurowoczerwone owoce dorastają do 3 cm średnicy, są odporne na parcha i trwałe, utrzymują się na gałązkach aż do zimy.
Jabłonią ozdobną przez cały sezon jest z pewnością ‘Royalty’. Powoli rosnące, nisko rozgałęzione drzewka tej kanadyjskiej odmiany osiągają 4-6 m wysokości i 5 m szerokości.
Główną atrakcją rośliny jest rubinowoczerwone, błyszczące ulistnienie, a także ciemnoczerwone kwiaty, pojawiające się przed rozwojem liści. Drzewka rodzą purpurowe owoce, jednak nie zawiązują ich dużo.
Wadą odmiany jest natomiast mała odporność na parcha.
Większą odporność na choroby liści wykazuje inna pochodząca z Kanady odmiana – ‘Kelsey’, dorastająca do 8 m wysokości, tworząca luźne korony. Uwagę przyciąga pachnącymi, półpełnymi kwiatami w odcieniu różowym.
Młode liście są czerwone, ale z czasem zielenieją. Owoce kuliste, czerwone, błyszczące, długo pozostają na drzewie.
Sanium, jedyny układowy środek na rynku kontra mszyce i tarczniki
Spośród jabłoni o pokroju kolumnowym, szczególnie przydatnych do sadzenia na terenach zieleni miejskiej, wartą polecenia jest amerykańska odmiana ‘Van Eseltine’, wyhodowana w 1942 roku.
Drzewa o wąskiej, rozszerzającej się u góry koronie dorastają do 8 m wysokości, tworzą półpełne, bardzo efektowne kwiaty zbudowane z 13-19 różowych płatków.
Owoce żółte, niekiedy z czerwonym rumieńcem, mają średnicę 1-1,5 cm. Drzewa są bardzo odporne na parcha jabłoni.
Inne wartościowe odmiany kolumnowe to:
Do 6 m wysokości dorasta ‘Red Sentinel’ drzewo o luźnej, szeroko rozpostartej, zaokrąglonej koronie. Kwiaty ma białe, owoce bardzo liczne, czerwone, błyszczące, wiszące do późnej jesieni, podobne do owoców czereśni.
Duże, kuliste, żółte, często z pomarańczowym rumieńcem owoce tworzy odmiana ‘Golden Hornet’.
Utrzymują się one na drzewie do zimy, przyciągając ptaki. Nadają się na przetwory, np. konfitury czy galaretki. Jest to jabłoń o luźnej koronie i wyprostowanych gałęziach. Dorasta do 5 m wys. i 3,5 m szerokości, kwiaty ma jasnoróżowe.
Z kolei do najcenniejszych odmian o pokroju zwisłym, polecanych przede wszystkim do ogrodów przydomowych, należy ‘Royal Beauty’. Korony drzewek tej odmiany dorastają do 4 m średnicy, zaś ich wysokość zależy od miejsca szczepienia lub sposobu prowadzenia, polegającego na podwiązywaniu jednego z silniejszych pędów do palika.
Rubinowe kwiaty, brązowo-czerwone liście i karminowe, drobne owoce zawieszone na długich pędach stanowią atrakcję ogrodu przez cały sezon. Istotną cechą wymienionych odmian jest wysoka odporność na parcha jabłoni.
Odmianą o zwisających pędach jest ‘Red Jade’ – jej ozdobą są czerwone pąki kwiatowe, czysto białe kwiaty i małe czerwone owoce.
Rajskie jabłonie najlepiej rosną na glebach żyznych i świeżych oraz umiarkowanie wilgotnych. Do obfitego kwitnienia i owocowania potrzebują stanowisk słonecznych.
Sadzone w cieniu często chorują, przedwcześnie gubią liście i owoce. Być może nie należą do najłatwiejszych w uprawie, ale z pewnością warto je mieć w ogrodzie.
Rajskie jabłuszka doskonale nadają się do kandyzowania. Wystarczy rozpuścić cukier w możliwie najmniejszej ilości wody, doprowadzić do wrzenia i wrzucić do niego całe jabłuszka.
Gdy tylko owoce staną się szkliste, kandyzowanie jest zakończone. Następnie trzeba je zamknąć w słoiku i czekać na nadejście zimowych wieczorów. Nie dosyć, że takie przetwory są prawdziwą ozdobą stołu, to wyśmienicie smakują jako dodatek do herbaty, którego nie sposób kupić w żadnym sklepie.
Bardziej zaawansowani ogrodnicy-kucharze mogą pokusić się o zrobienie rajskiej konfitury lub jabłuszek w syropie z liśćmi mięty.
Owoce rajskich jabłoni to także przysmak drozdów, kosów, kwiczołów i jemiołuszek.
Ptaki te chętnie goszczą się w jabłkowej stołówce.
Bukieciarze i kwiaciarze wykorzystują pędy z barwnymi owocami, lub same owoce, jako dodatek do bukietów i wiązanek, a także do dekoracji wnętrz.
Do wykonania najprostszej, ale bardzo eleganckiej kompozycji, wystarczy ciekawe, szklane naczynie, jabłuszka i… gotowe!
