Leszczyna, jak zdecydowana większość roślin uprawnych, nie jest wolna od zagrożeń ze strony patogenów i insektów. W tym gatunki do najgroźniejszych szkodników zalicza się słonkowca orzechowca i wielopąkowca leszczynowego.
Aby ograniczyć ich występowanie i skutki żerowania, wskazana jest systematyczna lustracja roślin i podjęte adekwatne działania. Do ich pozytywnych efektów potrzebna jest jednak znajomość przynajmniej podstawowych elementów biologii tych intruzów.
To niewielki chrząszcz z rodziny ryjkowcowatych, wielkości 6–8,5mm. Ma długi ryjek, u samic prawie tak długi jak reszta ciała. U samców jest on krótszy. Barwa ciała jasnobrązowa, orzechowa. Pojawia się wiosną, wychodząc z ziemi po przezimowaniu, żerując na pąkach i liściach leszczyny. Osobniki dorosłe występują na roślinach w okresie od maja do końca sierpnia.
Pod koniec lipca samice składają w orzechu po jednym jaju. W sezonie składa ich od 20 do 30 jaj. Po ok. tygodniu pojawiają się larwy, które przez miesiąc żerują wewnątrz orzecha. Wczesną jesienią dorosłe larwy opuszczają orzech, zakopują się w ziemi.
Oznaką żerowania są przedwcześnie żółknące owoce z okrągłymi otworami. Po przezimowaniu większość larw przechodzi przeobrażenie w kolejnym roku, cały czas pozostając pod ziemią. Dopiero w następnym roku dorosłe chrząszcze wychodzą z ziemi.
Jednym ze sposobów zwalczania słonkowca jest wiosenne i jesienne przekopywanie gleby, podczas którego niszczy się zimujące larwy. Z kolei na przełomie maja i czerwca chrząszcze można strząsać na płachty.
Do chemicznej walki ze szkodnikiem poleca się natomiast stosowanie insektycydów, których substancje czynne to, np.:
Drugi groźny szkodnik leszczyny to mikroskopijny roztocz, wielkopąkowiec leszczynowy. Żerując w pąkach liściowych i kwiatowych sprawia, że organy te pęcznieją ponad standardową wielkość. Objaw ten jest też rozpoznawczą cechą występowania szkodnika na roślinie.
Poza deformacją, skutkiem obecności roztocza na leszczynie jest też ograniczony jej wzrost, zasychanie uszkodzonych elementów oraz spadek plonowania orzechów.
Insekt dorasta do ok. 0,25 mm i może być niezauważalny gołym okiem. Ma wrzecionowaty kształt i kremowo-białą barwę, a jego pełny cykl rozwoju zachodzi wewnątrz pąków. Pojawia się na roślinach wiosną, zwykle w kwietniu.
Metoda mechaniczna polega na ręcznym zrywaniu i niszczeniu zniekształconych pąków liściowych i kwiatowych. Do ochrony chemicznej, zalecanej na plantacjach towarowych, polecane są preparaty bazujące na polimerach silikonowych lub oleju rydzowym.
Pierwszy preparat stosuje się 1–2 razy w sezonie, w czasie migracji szkodnika, w odstępach 5–7-dniowych. W drugim liczba zabiegów jest nieokreślona i zależy od skali zagrożenia szkodnika. Ponieważ to insektycydy bazujące na naturalnych związkach, dla obu środków nie ma tzw. okresu karencji.
